Rośnie świadomość żywieniowa Polaków. Warzywa i owoce to „połowa sukcesu”

Z danych wynika, że już 31% Polaków wie, że warzywa i owoce powinny stanowić połowę spożywanych posiłków. To znaczący wzrost względem 25% sprzed sześciu lat. Oznacza to, że w tym czasie wiedzę na temat zdrowego odżywiania zdobyło blisko 2 miliony osób. Eksperci podkreślają, że to efekt rosnącej dostępności wiedzy dietetycznej oraz większej świadomości wpływu diety na zdrowie.

Wyniki badań komentują dietetycy Justyna Marszałkowska-Jakubik, Magdalena Kartasińska-Kwaśnik, Ewa Trusewicz i Emilia Jarosińska. Ze strony producentów Łukasz Gwizdała ze Stowarzyszenia Producentów Pomidorów i Ogórków pod Osłonami i Paweł Myziak, producent i promotor warzyw i Południowego Mazowsza.

32% badanych deklaruje, że owoce i warzywa powinny być „dodatkiem w każdym posiłku”. Takie postrzeganie produktów, które powinny być podstawą odżywiania, jest wyzwaniem dietetyków.

31% badanych wie, że warzywa i owoce to podstawa. 6 lat temu ten odsetek wyniósł 25%, czyli o 1,9 mln osób mniej. To efekt promocji roli i udziału warzyw i owoców w codziennym odżywianiu.

Na ten wynik składa się 16% Polaków, którzy są zdania, że owoce i warzywa powinny „stanowić połowę każdego posiłku” - co jest rekomendowane przez specjalistów. Oraz 15% Polaków, którzy są zdania, że owoce i warzywa powinny „stanowić połowę tego, co jemy w ciągu dnia”.

Naturalnym celem edukacji może być kolejna grupa - 15%, dla których warzywa i owoce powinny „być największą częścią każdego posiłku”.

9% wskazuje, że „nie muszą być obecne we wszystkich posiłkach”, a 3%, że „nie ma zaleceń ilości owoców i warzyw w diecie”. 10% to osoby, które nie wypowiedziały się na ten temat.

Talerz żywieniowy jest symbolem edukacji żywieniowej w Polsce. Dobrze wspiera on konsumpcję warzyw - buduje świadomość roli warzyw w każdym posiłku. To one wizualnie zajmują połowę talerza. Niska konsumpcja owoców - wyjątkowo słabo wizualizowanych w tym modelu - stanowi jeden z największych błędów żywieniowych i jedno z największych wyzwań edukacyjnych.

Wyniki badania pokazują wyraźny kierunek zmian - rosnącą świadomość żywieniową Polaków, ale też wciąż obecne bariery w codziennej praktyce. Jak podkreśla Justyna Marszałkowska-Jakubik, to proces, który wymaga czasu i zmiany wieloletnich przyzwyczajeń. - Świadomość żywieniowa Polaków wyraźnie rośnie i to jest dobra wiadomość. Wciąż daleko nam do ideału, ale coraz więcej osób rozumie, że warzywa i owoce powinny stanowić podstawę każdego posiłku - zauważa dietetyczka, edukatorka i specjalistka zdrowia publicznego, autorka ZdrowoNajedzeni.pl. Zwraca jednocześnie uwagę na kulturowe uwarunkowania, które przez lata utrwalały przekonanie, że warzywa są jedynie dodatkiem.

Dziś - jak dodaje - wiemy znacznie więcej niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu. Warzywa powinny być nie tylko uzupełnieniem, ale fundamentem posiłku. - Sama surówka do obiadu to zdecydowanie za mało - podkreśla, wskazując, że największym wyzwaniem nie jest już brak wiedzy, lecz przełożenie jej na codzienne decyzje zakupowe i kulinarne. Jednocześnie zachęca do praktycznego podejścia: warzywa można włączać do diety na wiele sposobów - od przekąsek, przez zupy i sałatki, po koktajle czy mrożonki, które warto mieć zawsze pod ręką.

Ten kierunek zmian potwierdzają dane, na które zwraca uwagę Magdalena Kartasińska-Kwaśnik, dietetyk kliniczny z Centrum Dietetyki Specjalistycznej kartasinskadiet.pl. - Jeszcze sześć lat temu tylko co czwarty Polak wiedział, że warzywa i owoce powinny być podstawą talerza. Dziś robi to już blisko co trzeci - mówi. Choć wzrost o kilka punktów procentowych może wydawać się niewielki, w rzeczywistości oznacza miliony osób więcej świadomych właściwych wyborów. Jednocześnie ekspertka zaznacza, że nadal duża część społeczeństwa traktuje warzywa jako dodatek. - Dopóki „mięso i ziemniaki” pozostają dla wielu istotą posiłku, a warzywo jedynie ozdobą, trudno będzie upowszechnić zasadę połowy talerza - dodaje, rekomendując, by komponowanie posiłku zaczynać właśnie od warzyw.

Z perspektywy pracy z pacjentami podobne obserwacje przedstawia Iwona Zmysło. Jak zauważa, deklaracje często rozmijają się z rzeczywistością. - Wiele osób mówi, że warzywa i owoce są ważne, ale w praktyce nadal trafiają one na talerz jako dodatek - podkreśla. Jej zdaniem dziś kluczowe jest uczenie konkretnych umiejętności i budowanie nawyków, które pozwolą tę wiedzę realnie wdrożyć.

Na potrzebę dalszej edukacji wskazuje także Ewa Trusewicz, dietetyk kliniczny, psychodietetyk, specjalista zdrowia publicznego DietaiFitness.pl. Zwraca uwagę, że choć łącznie niemal połowa badanych przypisuje warzywom i owocom bardzo ważne miejsce w diecie, to wciąż jedna trzecia traktuje je jako dodatek. - To wyraźny sygnał, że proste i praktyczne zasady dotyczące kompozycji talerza wymagają dalszego upowszechniania - zaznacza. Podobny wniosek formułuje dietetyk kliniczny Emilia Jarosińska, która podkreśla, że tylko około jedna trzecia Polaków zna zalecenie mówiące o połowie talerza wypełnionej warzywami i owocami.

Do tych obserwacji odnoszą się także producenci. Karolina i Mateusz Wójcik zauważają, że problemem nie jest już brak wiedzy, lecz brak nawyków. - Klienci wiedzą, że owoce są zdrowe, ale nadal traktują je jako dodatek, a nie podstawę codziennego jedzenia - podkreślają.

Z kolei Łukasz Gwizdała zwraca uwagę na rolę jakości i dostępności. - Warzywa, takie jak pomidory i ogórki, powinny stanowić fundament posiłku. Kluczowe znaczenie ma tu dostęp do świeżych produktów wysokiej jakości przez cały rok - mówi, wskazując na znaczenie krajowej produkcji pod osłonami.

Perspektywę rynku uzupełnia Paweł Myziak, który podkreśla rosnącą popularność warzyw ciepłolubnych. - Poziom spożycia pomidorów i papryki pokazuje, że te produkty na dobre zadomowiły się w polskiej kuchni - zauważa. Jednocześnie wskazuje na znaczenie prostych narzędzi edukacyjnych, takich jak model talerza żywieniowego, który - jego zdaniem - jest bardziej czytelny i skuteczny niż dawna piramida.

Kantar Polska opublikował wyniki przedsezonowych badań monitorujących konsumpcję. Wynika z nich, że już co trzeci Polak (31%) wie, że warzywa i owoce powinny stanowić połowę tego, co jemy. 6 lat temu ten odsetek wyniósł 25%, czyli tę świadomość zdobyło blisko 2 mln osób.

Zbliżający się sezon na świeże warzywa i owoce to doskonała okazja, by przełożyć wiedzę na praktykę. Regularne włączanie ich do codziennej diety może stać się prostym krokiem w kierunku trwałych, zdrowych nawyków żywieniowych.

Zrealizowane w marcu br. badania świadomość zalecanej ilości warzyw i owoców w codziennym odżywianiu pokazują lukę między wiedzą a praktyką. Wskazują, gdzie potrzebna jest edukacja wspierająca wzrost spożycia warzyw i owoców. Wiedza, którą nabywamy w drodze edukacji, wpływa na rutyny i nawyki - im większa świadomość zdrowych praktyk, tym większa szansa na częstsze wybory warzyw i owoców.

Badania zrealizowano w dniach 17-20 marca 2026 r. na reprezentatywnej próbie 1000 Polaków w wieku 16 lat i więcej. Badanie przeprowadzone metodą CAWI. Realizacja Kantar Polska, we współpracy z agencją INSPIRE smarter branding.

Badania odpowiadają na pytania o:

Badania pokazują szanse i bariery wzrostu konsumpcji warzyw i owoców. Szersze ich omówienie w materiale pt. Największe przedsezonowe badanie percepcji warzyw i owoców - Kantar Polska i Core Team