Gęstość odżywcza zamiast pustych kalorii - nowa perspektywa polityki żywieniowej

Prawdziwe jedzenie jako fundament polityki żywieniowej

06 lutego 2026

Globalna debata o jakości żywności wspiera edukację żywieniową w Polsce. Zdaniem dr Zuzanny Przekop zmiany w amerykańskich rekomendacjach żywieniowych mogą stać się impulsem do budowania skuteczniejszych działań promujących prawdziwe jedzenie i świadome wybory żywieniowe w Polsce.

Dyskusja wokół nowych wytycznych żywieniowych Stanów Zjednoczonych - odwróconej piramidy żywienia - zdynamizowała debatę o zdrowiu publicznym. Zdaniem dr Zuzanny Przekop - dietetyczki klinicznej, ekspertki Narodowego Programu Zdrowia - najważniejszym przekazem płynącym z tych zmian jest powrót do podstawowego i czytelnego komunikatu: jedzmy prawdziwą żywność.

Jak podkreśla ekspertka, siła nowego podejścia wynika z jego prostoty.

To, co pojawiło się w nowych zaleceniach Stanów Zjednoczonych, to bardzo silny marketingowo i dobrze skonstruowany komunikat. Jest precyzyjny i zrozumiały dla wszystkich - jedzmy prawdziwe jedzenie. To coś, co powinniśmy przejąć i spróbować wzmocnić także w Polsce.

Czas ograniczyć żywność ultraprzetworzoną

Dr Przekop zwraca uwagę, że po raz pierwszy tak jednoznacznie wybrzmiał komunikat dotyczący ograniczenia żywności ultraprzetworzonej. „Powiedziano wprost, że żywność ultraprzetworzona nie jest czymś, co powinno znajdować się na naszym talerzu. To niezwykle ważny komunikat - zarówno dla Amerykanów, jak i dla Polaków.”

Zdaniem ekspertki nagłośnienie tego problemu ma ogromną wartość społeczną, ponieważ otwiera przestrzeń do edukacji oraz refleksji nad jakością codziennych wyborów żywieniowych.

Dostaliśmy zaproszenie do dyskusji i edukacji społeczeństwa. Nieczęsto najbardziej zasięgowe media i agencje zadają pytania: czy nasze podejście do żywienia nie wymaga weryfikacji oraz jak skuteczniej wprowadzać rekomendacje w życie?

- to szansa na wielu polach.

Zdrowie publiczne w centrum uwagi

Ekspertka podkreśla, że amerykańskie zalecenia powstały w odpowiedzi na skalę problemów zdrowotnych związanych z nadwagą i otyłością. „W Stanach Zjednoczonych problem nadwagi i otyłości dotyczy około 70 proc. populacji. To sytuacja, która wymaga systemowych rozwiązań.”

Dr Przekop zwraca również uwagę na współczesne podejście medycyny do choroby otyłościowej. „Dziś wiemy, że otyłość nie jest wyłącznie wynikiem indywidualnych wyborów. W dużej mierze zależy od czynników środowiskowych, w tym dostępności zdrowej żywności. To podejście jest zgodne z najnowszą wiedzą medyczną.”

Nauka jako fundament rekomendacji żywieniowych

Według ekspertki kluczową rolę w tworzeniu zaleceń żywieniowych powinny odgrywać dowody naukowe. „Rekomendacje żywieniowe powinny bazować przede wszystkim na Evidence-Based Nutrition. Dopiero w drugiej kolejności należy dopasowywać je do realiów społecznych i ekonomicznych, aby możliwe było ich skuteczne wdrożenie.”

Tak podeszli do tego Amerykanie. Takie podejście - jak zaznacza dr Przekop - pozwala budować trwałe zmiany w zachowaniach żywieniowych, dostosowane do potrzeb konkretnego społeczeństwa.

Dyskusja jako szansa na realne zmiany

- Komunikaty płynące ze Stanów Zjednoczonych są wyjątkowo silne. Mówimy o prawdziwym jedzeniu i rezygnacji z żywności ultraprzetworzonej. To ogromna szansa, by tę dyskusję rozwijać i przekładać na konkretne działania – mówi dr Przekop. Jednocześnie podkreśla, że skuteczne zmiany wymagają zaangażowania wielu środowisk.

Zmiany nie dokonują się same. Wymagają pracy u podstaw, edukacji, zaplecza naukowego i finansowego oraz współpracy wielu instytucji. Nadzieja na poprawę jest duża, ale wymaga konsekwentnych działań.

W myśleniu sens, w działaniu racja

Zdaniem dr Zuzanny Przekop debata o jakości żywności zmienia sposób myślenia o odżywianiu. Fundamentem codziennego odżywiania powinno być prawdziwe jedzenie - żywność surowa lub przygotowywana w prosty i świadomy sposób, oparta na produktach o wysokiej wartości odżywczej.

Szczególne znaczenie w tym podejściu odgrywają warzywa i owoce, które wyróżniają się wysoką gęstością odżywczą, dostarczając organizmowi kluczowych składników przy relatywnie niskiej wartości energetycznej. Wzmacnianie ich roli w codziennym odżywianiu może stać się jednym z najważniejszych elementów skutecznej profilaktyki zdrowotnej.

Eksperci podkreślają, że obecna dyskusja o jakości żywności jest szansą dla wszystkich, którzy zajmują się kreacją nawyków żywieniowych. Zmiany na tym polu są trudne, wymagają konsekwentnych działań edukacyjnych, współpracy instytucji publicznych i środowisk eksperckich. Podejście musi być systemowe, długodystansowe. Nade wszystko warto też definiować zdrowie Polaków jako strategiczny zasób rozwoju społecznego i gospodarczego kraju.

#Fundusze promocji

Opracowano w ramach projektu „CORE TEAM - promocja konsumpcji owoców i warzyw i forum współpracy sektora, V edycja”. Projekt jest realizowany przez KZGPOiW we współpracy z INSPIRE smarter branding.

Projekt pod honorowym patronatem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Polecamy także wywiad z Moniką Stromkie-Złomaniec, która zwraca uwagę, że polski talerz żywieniowy sprawdza się w komunikacji zaleceń i warto go docenić [link].

Więcej w materiale pt. Żywienie jako filar zdrowia publicznego i rozwoju kraju. To podsumowanie debaty, w której obok udział wzięły dr Zuzanna Przekop i Monika Stromkie-Złomaniec [link].

Kontakt:

Maciej Dolata

Partner Zarządzający INSPIRE smarter branding

+48 501 865 755

Witold Boguta

Prezes Zarządu Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw, w CORE TEAM lider zespołu ds. Zespół ds. komunikacji roli warzyw i owoców w żywieniu człowieka

+48 504 096 015

Monika Stromkie-Złomaniec